Holistische begeleiding in de palliatieve fase | Utrecht & Maarssen

Wanneer leven, sterven, rouw en verlies het gezin raken Voor het hervinden van de verbinding met jezelf en met elkaar

Palliatieve fase en daarna - over leven, sterven, rouw en verlies | Nicole Broers

Wanneer jij of een gezinslid te horen krijgt dat genezing niet meer mogelijk is, verandert alles.

Plotseling ontstaan er vragen die niet alleen praktisch zijn, maar diep vanbinnen raken.

Vragen die gaan over leven, sterven, rouw en verlies binnen jullie gezin:

Hoe gaan we als gezin verder met deze nieuwe werkelijkheid?
Hoe blijf je verbonden met jezelf én met de ander in alles wat verandert?
Wat wil er nog gezegd of gedeeld worden?
Wat vraagt aandacht binnen jezelf en met elkaar?

En misschien wel de diepste vraag: hoe kunnen we in deze fase bewust blijven leven in het moment, liefhebben en herinneringen maken?

Wanneer leven en sterven elkaar ontmoeten

Je bent hier omdat jij – of iemand die je lief is – te horen heeft gekregen dat het leven hier eindig is. Misschien vraag je je af hoe je deze periode samen kunt dragen. Je bent vooral bezig met gesprekken in het ziekenhuis, uitslagen, behandelingen en praktische regelingen. Misschien probeer je sterk te blijven voor je partner of je kinderen, terwijl er vanbinnen iets instort.

De grenzen worden voelbaar. De toekomst die zo vanzelfsprekend leek, wordt onzeker. Eindigheid komt dichtbij. Dat kan verwarrend, rauw en ontregelend zijn.

En juist in die werkelijkheid stel ik een andere, grotere vraag: wat is sterven eigenlijk?

Een ander perspectief op sterven

Sterven is een geboorte in een andere werkelijkheid.

In mijn beleving is sterven niet alleen een lichamelijk einde. Zoals een kind groeit in de baarmoeder en geboren wordt op aarde, zo zie ik het sterven als een geboorte in een andere werkelijkheid. Het lichaam sterft, maar het bewustzijn – de ziel – gaat over.

Wij bereiden ons zorgvuldig voor op een geboorte. We lezen, leren en creëren bedding. We erkennen dat er een geboorte plaatsvindt. Maar wanneer iemand gaat sterven, wordt het vaak stil. Alsof het alleen een einde is.

In mijn visie is sterven een overgang die minstens zoveel aandacht, zorgvuldigheid en bewustzijn verdient als een geboorte. Niet om het lichter te maken dan het is, maar om het in waarheid te ontmoeten.

Zeker ook wanneer het leven eindig blijkt, wordt voelbaar hoe kostbaar het leven is. Begeleiding in deze fase gaat daarom niet alleen over voorbereiden op de dood, maar ook over bewust leven in de tijd die er nog is. Over liefde, verbinding en momenten die blijvend van betekenis zijn voor jou en je gezin.

Ik spreek hier bewust over ‘ons’. Dit is mijn doorleefde waarheid.

Ik geloof dat doodgaan een beweging is. Een overgang van het ene veld naar het andere. Zoals geboorte een overgang is naar dit leven, zo is sterven een overgang naar een andere werkelijkheid.

Dat betekent dat er ruimte mag zijn voor voorbereiding. Voor afronding. Voor bewust afscheid nemen. Voor het onderzoeken van wat deze overgang voor jou en de mensen om je heen betekent.

Wanneer iemand weet dat hij of zij gaat sterven, ontstaat vaak de vraag: wat gebeurt er met mij? Die vraag is wezenlijk. Die vraag verdient bedding.

In mijn begeleiding is er ruimte om deze overgang bewust te benaderen. Om te spreken over wat groter is dan het lichaam. Om woorden te geven aan wat gevoeld wordt. Om rust te vinden in het besef dat sterven met hetzelfde is als verhuizen.

Zoals een geboortevoorbereiding vraagt, zo mag ook het sterven voorbereiding krijgen. Niet om de controle te houden, maar om met open ogen en een open hart deze overgang tegemoet te gaan.

Praktische begeleiding bij jou aan de keukentafel | Utrecht & Maarssen

Mijn werkgebied ligt in de regio Utrecht. Vanuit Maarssen begeleid ik gezinnen in de hele gemeente Stichtse Vecht en omgeving. Je hoeft de deur niet uit; ik kom naar jullie toe en schuif gewoon bij jullie aan de keukentafel aan. In jullie eigen, vertrouwde omgeving zoeken we samen naar de rust en verbinding die nu zo nodig zijn.

Maak een kennismakingsafspraak

Sterven is meer dan een lichamelijk proces

Veel mensen zien sterven vooral als een lichamelijk proces. In de zin van: het lichaam werkt niet meer zoals eerst, het wordt zwakker, valt uit en uiteindelijk houdt het op. Dat is de zichtbare werkelijkheid.

Op het moment dat duidelijk wordt dat het leven eindig is, komt er echter vaak veel meer naar boven. Niet alleen gevoelens en gedachten, maar ook existentiële vragen. Vragen over het leven zelf. Over wat geweest is. Over wat niet geleefd is. Over wat nog niet is afgerond.

Juist in deze fase kunnen onafgemaakte zaken zich aandienen. Dingen die nog uitgesproken willen worden, relaties die aandacht vragen of gesprekken die zijn uitgesteld. Of die ene diepe vraag die zich aan het einde van het leven kan aandienen: is dit het leven geweest dat ik werkelijk wilde leven?

Sterven raakt daarom niet alleen het lichaam, maar het hele mens-zijn. Emoties, relaties, gedachten en innerlijk bewustzijn komen in beweging. Wat lang op de achtergrond bleef, kan zich alsnog aandienen. Soms vraagt iets nog om aandacht, om woorden, om zachtheid of om afronding.

Patronen en rollen binnen het gezin

Juist in deze intense periode wordt vaak ook zichtbaar wat er binnen het gezin speelt. Oude patronen, rollen en manieren van omgaan met elkaar komen naar voren. Ieder gezinslid probeert op zijn eigen manier om te gaan met wat er gebeurt, waardoor het soms moeilijk wordt om elkaar echt te bereiken en te begrijpen.

Ruimte voor praktische en emotionele afronding

Ook de zorg om naasten goed verzorgd achter te laten, kan in deze fase zwaar meewegen. Alles wat nog aandacht vraagt in praktische, financiële of juridische zin, of in de onderlinge afstemming, kan veel onrust geven. Ook daar kijken we samen naar. Wat nog onderzocht, besproken of geregeld wil worden, maken we stap voor stap concreet. En waar specialistische ondersteuning nodig is, verwijs ik door naar een passende professional.

Juist daarom vraagt de palliatieve fase om meer dan medische zorg alleen. Voor mij gaat deze periode namelijk over leven én over sterven; het een kan niet zonder het ander. Het vraagt om ruimte voor wat lichamelijk, innerlijk, relationeel en existentieel zichtbaar wil worden. Niet om alles direct op te lossen, maar om samen in rust aanwezig te kunnen zijn bij alles wat zich aandient.

Het hart, de verbinding met jeZelf als sleutel om weer te LEVEN. | Nicole Broers

Holistische begeleiding bij overgangsmomenten | Nicole Broers

Holistische begeleiding vanuit een multidimensionaal mensbeeld

In de begeleiding van ziekte, sterven en rouw gebruik ik het woord holistisch. Daarmee wordt bedoeld dat de mens als geheel wordt gezien: niet alleen het lichaam, maar ook de emotionele, mentale en spirituele dimensies van het leven. Deze lagen beïnvloeden elkaar voortdurend.

In mijn werk ga ik nog een stap verder. Ik kijk niet alleen naar deze vier dimensies, maar naar de verschillende lagen waarin een mens leeft en verbonden is. Je zou daarom kunnen zeggen dat mijn begeleiding werkt vanuit een multidimensionaal mensbeeld.

De lagen van ons mens-zijn

Een mens bestaat uit meerdere lagen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en elkaar over en weer beïnvloeden:

De fysieke laag: het lichaam en de biologische processen.
De energetische laag: de levensenergie die door het lichaam stroomt.
De emotionele laag: waarin gevoelens en de innerlijke beleving zichtbaar worden.
De mentale laag: waarin gedachten, overtuigingen en betekenissen een rol spelen.
De relationele laag: de verbinding met partner, kinderen, familie en andere naasten.
De systemische laag: de plek van iemand in de familielijn en de dynamieken tussen generaties.

En daarachter ligt het dragende veld van eenheidsbewustzijn, waarin een mens verbonden is met een groter geheel.

Deze lagen zijn altijd met elkaar verbonden. In het leven, in ziekte, in rouw en ook in het sterven.

Ruimte voor beweging en herstel

Wanneer iemand in de laatste fase van het leven komt, kunnen deze lagen juist heel duidelijk voelbaar worden. Emoties, gedachten, relationele dynamieken of oude patronen kunnen naar boven komen. Dat kan intens zijn, maar het kan ook ruimte geven voor beweging.

Wanneer er ruimte ontstaat voor alles wat zich aandient – zonder het weg te drukken – kan de levensenergie weer vrijer gaan stromen. Wat eerder vastzat, kan zachter worden of losgelaten worden.

In die beweging ervaren sommigen soms een diepere staat van rust en verbondenheid. Een vorm van vrede, waarin het persoonlijke leven langzaam samensmelt met een groter geheel.

Daarom richt mijn begeleiding zich niet op één aspect van het sterven, maar op de mens in al deze lagen tegelijk: lichamelijk, energetisch, emotioneel, mentaal, relationeel, systemisch en in eenheidsbewustzijn.

Vanuit dit multidimensionale mensbeeld begeleid ik mensen die zich bevinden in een ingrijpende overgang in hun leven.

Maak een kennismakingsafspraak

Relationele laag: de dynamiek tussen naasten in de laatste fase van het leven

Wanneer iemand ongeneeslijk ziek is of in de laatste fase van het leven komt, verandert niet alleen het leven van degene die sterft. Ook voor de mensen om hen heen verschuift er ontzettend veel.

Partners, kinderen, familie en vrienden worden ieder op hun eigen manier geraakt door wat er gebeurt. Ieder mens gaat daar ook op zijn eigen manier mee om. De één wil dichtbij blijven en alles delen wat er nog gezegd kan worden. Een ander trekt zich juist wat meer terug of probeert vooral sterk te blijven voor de ander.

In deze periode kunnen emoties dichter aan de oppervlakte komen. Verdriet, angst, liefde, zorg, maar soms ook spanningen of onuitgesproken gevoelens kunnen zich laten zien. Niet omdat mensen elkaar minder liefhebben, maar omdat iedereen probeert op zijn eigen weg te vinden in een situatie die niemand echt kan voorbereiden.

Ruimte voor verbinding en rust

Ook binnen een gezin kan de dynamiek veranderen. Rollen verschuiven, verantwoordelijkheden veranderen en soms wordt zichtbaar wat al langer onder de oppervlakte aanwezig was.

Tegelijkertijd kan deze periode ook momenten van diepe verbinding brengen. Gesprekken die eerder misschien niet werden gevoerd, krijgen alsnog ruimte. Liefde, dankbaarheid en erkenning kunnen uitgesproken worden.

Toch is het voor veel mensen moeilijk om alles wat er speelt open met elkaar te delen. Mensen willen elkaar beschermen, elkaar niet extra belasten of weten simpelweg niet goed hoe ze woorden moeten geven aan wat er vanbinnen leeft.

In zulke momenten kan het helpend zijn dat er iemand van buitenaf meekijkt en meeloopt. Iemand die de ruimte biedt voor wat er speelt—bij degene die ziek is, maar ook bij de mensen eromheen.

Niet om iets te veranderen, maar om te ondersteunen in wat zich aandient. Zodat er meer rust en openheid kan ontstaan in een periode die voor iedereen ingrijpend is.

Holistische begeleiding bij rouw en verlies binnen gezin | Nicole Broers

De systemische laag: de invloed van de familielijn bij verlies en sterven

Wanneer een familie geconfronteerd wordt met ongeneeslijke ziekte of naderend sterven, wordt vaak ook zichtbaar hoe een familie met verlies omgaat.

In iedere familie bestaat een eigen manier van omgaan met verlies. In sommige families wordt er open gesproken over verdriet en gemis. In andere families is het gebruikelijk om sterk te blijven, door te gaan en gevoelens minder te delen.

Deze manieren van omgaan met verlies ontstaan vaak niet zomaar. Ze zijn vaak verbonden met gebeurtenissen die eerder in de familielijn hebben plaatsgevonden. Verliezen die in eerdere generaties hebben plaatsgevonden en waar misschien weinig ruimte voor was, kunnen onbewust blijven doorwerken.

Vooral in de vrouwenlijn wordt verdriet en zorg voor anderen vaak generaties lang gedragen. Overtuigingen zoals sterk moeten zijn, niet tot last willen zijn of doorgaan ondanks het verlies kunnen diep verankerd raken in een familie.

Wanneer een nieuwe situatie van ziekte of sterven zich aandient, kunnen deze oude patronen zichtbaar worden. Niet als iets dat fout is, maar als een manier waarop een familie heeft geleerd om met pijn en verlies om te gaan.

Door hier aandacht voor te hebben kan er meer begrip ontstaan voor hoe mensen reageren, zowel bij degene die ziek is als bij de mensen eromheen.

Soms ontstaat er in zo’n periode ook ruimte om anders met verlies om te gaan dan in eerdere generaties mogelijk was. Dat kan bijdragen aan meer openheid, zachtheid en verbinding binnen een familie.

Gratis gids

Dit is de gids die ik zelf zo nodig had…

Zestien jaar geleden werd onze dochter Annemarel ongeneeslijk ziek. Zeven maanden later moesten we afscheid van haar nemen.

In die maanden veranderde niet alleen háár leven, maar ook dat van ons als gezin. Niets was meer vanzelfsprekend. Als moeder zocht ik naar houvast, naar verbinding en naar een manier om mezelf én mijn gezin bij elkaar te houden in die storm.

Wat ik toen zocht, kon ik nergens vinden. Daarom heb ik deze gids voor jou geschreven. Niet omdat ieder verhaal hetzelfde is, maar omdat de impact van een ongeneeslijke ziekte op een gezin vaak onzichtbaar blijft.

Ruimte voor herkenning en zachtheid

In deze gids deel ik onze reis, verweven met alles wat ik in de jaren daarna heb geleerd, doorleefd en mogen begeleiden als moeder en als holistisch zielsbegeleider.

Ik hoop dat deze woorden je herkenning geven, je laten voelen dat je niet alleen bent en je helpen om -juist in deze ingrijpende periode- de verbinding met jezelf en elkaar terug te vinden.

Wanneer een ongeneeslijke ziekte je gezin binnenkomt. Over leven, sterven, rouw & verlies | Holistisch gids | Nicole Broers

Nicole Broers | Holistisch zielsbegeleider bij overgangsmomenten | schrijfster

Mijn naam is Nicole Broers

Fijn dat je hier bent. In mijn leven heb ik van dichtbij ervaren hoe ingrijpend de laatste levensfase kan zijn—niet alleen voor degene die gaat sterven, maar juist ook voor de mensen eromheen.

Toen mijn dochter Anne Marèl ongeneeslijk ziek werd en op zeventienjarige leeftijd overleed, veranderde mijn blik op leven, sterven en afscheid voorgoed. In de jaren daarna begeleidde ik ook mijn moeder en mijn schoonmoeder in hun laatste levensfase. Deze ervaringen hebben mij niet alleen als mens diep gevormd, maar vormen ook het fundament van de manier waarop ik vandaag de dag begeleid.

Aanwezig zijn bij wat zich aandient

Wat in mijn begeleiding centraal staat, is de kunst om aanwezig te blijven. Niet om direct iets op te lossen, maar om ruimte te houden voor alles wat gevoeld, gezien en gehoord wil worden. Voor datgene wat zich laat zien in de persoon die ziek is, in de naasten en in het grotere systeem eromheen.

Daarbij volg ik het lichaam als kompas. Wat aandacht vraagt, krijgt bij mij de ruimte. Soms openen zich daardoor diepere lagen in iemands persoonlijke verhaal, binnen het gezin of in het familiesysteem. Door hier in alle rust bij stil te staan, ontstaat er vaak meer helderheid, zachtheid en ruimte in de tijd die er nog samen is. Zowel voor de emotionele reis als voor de praktische dingen die met zorg en afstemming voorbereid mogen worden.

Leer mij beter kennen

Kennismaken met mij

Voel je herkenning in wat je hier leest?

Misschien ben jij of een gezinslid geraakt door ziekte, sterven, rouw of verlies. Misschien merk je dat de verbinding met jezelf, met je naasten of met het leven onder druk is komen te staan. En misschien voel je dat je dit niet langer alleen wilt dragen.

Je hoeft niet precies te weten wat je nodig hebt. In een kennismakingsgesprek kijken we samen naar wat er speelt, wat aandacht vraagt en of mijn begeleiding daarbij past.

Plan een gratis kennismakingsgesprek

Mijn manier van begeleiden

Kosteloze online kennismaking (30 minuten)
Een eerste gesprek waarin we de situatie verkennen en voelen of mijn begeleiding passend kan zijn.
Uitgebreide intake aan huis (ongeveer 2 uur – €200)
Tijdens de intake inventariseren we de situatie, de wensen en de vragen die er leven. Van daaruit ontstaat een helder beeld van wat er nodig is.
Persoonlijk trajectvoorstel
Op basis van de intake ontvang je een voorstel voor een traject dat nauw aansluit bij jullie situatie en behoeften.
Begeleiding op meerdere lagen
In de begeleiding is aandacht voor de fysieke, emotionele, mentale, spirituele, relationele en systemische aspecten van deze levensfase.
Levenskunst & Stervenskunst-map
Tijdens het traject ontvangen cliënten en hun naasten een persoonlijke map waarin gesprekken, wensen, inzichten en praktische zaken worden verzameld.
Mijn boek – Verbonden in Licht en Liefde
Mensen die ik begeleid ontvangen mijn boek als onderdeel van het traject.
Bloesemremedies (indien passend)
Waar passend kunnen bloesemremedies van Bram Zaalberg ondersteunend worden ingezet.
Aandacht voor praktische afronding
Het is belangrijk dat de naasten goed verzorgd achterblijven.
Samenwerking met professionals
Indien nodig wordt afgestemd met huisarts, het palliatief team, notaris, uitvaartbegeleider of andere betrokken professionals.

Boek over rouw, verlies en afscheid

Verbonden in Licht en Liefde is mijn boek over rouw, verlies en de innerlijke weg die zich kan openen wanneer je leven ingrijpend verandert. Het is ontstaan vanuit mijn eigen ervaring na het ongeneeslijk ziek-zijn en overlijden van mijn dochter Anne Marèl en geschreven vanuit wat dit proces in mij heeft blootgelegd, veranderd en verdiept.

In dit boek komen verlies, liefde, bewustwording en betekenisgeving samen. Voor wie wil voelen of mijn manier van kijken, schrijven en begeleiden past, kan dit boek een eerste ingang zijn.

Meer over het boek