Hoe vaak gebeurt het niet dat we zo gericht zijn op de ander, dat we ongemerkt het contact met onszelf verliezen? We houden rekening met de gevoelens en behoeften van anderen, proberen verwachtingen waar te maken en willen graag dat de mensen om ons heen zich prettig voelen.
En ergens onderweg vergeten we onszelf de vraag te stellen: maar wat voel ik eigenlijk? Wat heb ík nodig? En wat klopt er voor mij?
Misschien herken je dat je ‘ja’ zegt terwijl je vanbinnen ‘een nee’ voelt. Dat je je aanpast om de harmonie te bewaren, je eigen behoeften opzijzet of verantwoordelijkheid neemt voor het welzijn van anderen.
Vanuit liefde en betrokkenheid kan dat heel vanzelfsprekend voelen. Maar wanneer je voortdurend gericht bent op de ander, kan de verbinding met jezelf steeds verder naar de achtergrond verdwijnen.
Terwijl juist die verbinding de basis vormt voor een gelijkwaardige en liefdevolle ontmoeting met de ander.
Wat betekent het om verbonden te zijn met jezelf?
De verbinding met jezelf gaat voor mij veel verder dan weten wie je bent, wat je leuk vindt of welke eigenschappen bij je passen.
Het gaat om het bewust ervaren van wat er in jou leeft. Je gevoelens, emoties, behoeften, verlangens en grenzen. Maar ook je overtuigingen, patronen en de manier waarop je reageert op wat je in het dagelijks leven tegenkomt.
Verbonden zijn met jezelf betekent dat je aandacht hebt voor je innerlijke wereld, zonder alles onmiddellijk te willen begrijpen, beoordelen of veranderen.
Dat vraagt om bewustwording.
Want zolang je je voornamelijk identificeert met je persoonlijkheid, je gedrag en de overtuigingen die je in de loop van je leven hebt ontwikkeld, kan het moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen wie je werkelijk bent en wat je hebt aangeleerd.
Je bent niet je persoonlijkheid. Je bent niet je gedrag.
Wanneer je bereid bent om verder te kijken dan die aangeleerde patronen, ontstaat er ruimte om jezelf op een dieper niveau te leren kennen.
Niet alleen met je hoofd, maar juist door te voelen en te ervaren.
Hoe verliezen we de verbinding met onszelf?
Als kind zijn we afhankelijk van onze omgeving. We hebben behoefte aan liefde, veiligheid, erkenning en verbondenheid. Al vroeg leren we welk gedrag wordt gewaardeerd, wanneer we aandacht krijgen en wat er van ons wordt verwacht.
Soms ontdekken we dat het gemakkelijker is om ons aan te passen dan om uit te spreken wat we werkelijk voelen. Dat het veiliger lijkt om conflicten te vermijden, sterk te zijn of voor anderen te zorgen.
Wat ooit een manier was om ons veilig en verbonden te voelen, kan later uitgroeien tot een vanzelfsprekend patroon.
Misschien ben je gewend geraakt om voortdurend rekening te houden met anderen. Je voelt feilloos aan wat iemand nodig heeft, maar vindt het moeilijk om je eigen behoeften te herkennen of uit te spreken.
Of misschien heb je geleerd om vooral zelfstandig en sterk te zijn, waardoor het lastig is geworden om kwetsbaarheid te tonen of hulp te ontvangen.
Zo kunnen we ongemerkt steeds verder verwijderd raken van wat we werkelijk voelen en nodig hebben.
Niet omdat we de verbinding met onszelf bewust hebben losgelaten, maar omdat we hebben geleerd dat aanpassen, zorgen of presteren ons iets belangrijks opleverde: veiligheid, waardering of verbondenheid.
Het lichaam als ingang naar jezelf
We proberen onze gevoelens en ervaringen vaak met ons verstand te begrijpen. We analyseren situaties, zoeken verklaringen en bedenken wat we anders zouden kunnen doen.
Maar hoeveel inzicht we ook hebben, dat betekent nog niet dat we werkelijk in verbinding staan met onszelf.
Je kunt bijvoorbeeld heel goed begrijpen waarom je moeite hebt met grenzen aangeven, terwijl je toch steeds opnieuw ja zegt wanneer iemand iets van je vraagt.
Daarom vormt het lichaamsbewustzijn binnen mijn holistische werkwijze een belangrijk uitgangspunt.
Ons lichaam geeft voortdurend signalen af. Misschien voel je spanning in je buik wanneer je ergens tegen opziet, een beklemmend gevoel op je borst wanneer iets je raakt of juist ruimte en ontspanning wanneer een keuze werkelijk bij je past.
Wanneer je leert om met aandacht aanwezig te zijn bij wat je voelt, zonder het onmiddellijk te willen verklaren of veranderen, ontstaat er ruimte voor een diepere verbinding met jezelf.
Wat gebeurt er in je lichaam wanneer iemand iets van je vraagt? Voel je ruimte of juist weerstand? Wat merk je wanneer je je eigen behoefte uitspreekt? En wat gebeurt er wanneer je die behoefte opnieuw opzijzet?
Het lichaam is voor mij altijd leidend. Het lichaamsbewustzijn staat voorop.
Niet omdat iedere lichamelijke gewaarwording een eenduidige betekenis heeft, maar omdat je lichaam een belangrijke ingang vormt om bewuster te worden van wat je ervaart.
Je eigen behoeften en grenzen leren herkennen
Wanneer je werkelijk verbonden raakt met jezelf, word je je steeds bewuster van je eigen behoeften en grenzen.
Dat betekent niet dat je voortaan uitsluitend doet waar je zelf zin in hebt of geen rekening meer houdt met anderen. Het betekent dat je jezelf niet langer vanzelfsprekend buiten beschouwing laat.
Misschien merk je dat je behoefte hebt aan rust, terwijl iemand anders graag iets met je wil ondernemen. Of dat je tijd nodig hebt om een beslissing te nemen, terwijl de ander onmiddellijk een antwoord verwacht.
Wanneer je onvoldoende verbonden bent met jezelf, bestaat de kans dat je automatisch meegaat in de behoefte van de ander.
Maar wanneer je voelt wat voor jou klopt, ontstaat er ruimte om bewust te kiezen.
Soms betekent dat dat je ja zegt. Soms betekent het dat je nee zegt, een grens aangeeft of een andere mogelijkheid voorstelt.
Een grens is daarbij niet bedoeld om afstand te creëren, maar om helderheid te geven over wat voor jou wel en niet goed voelt.
En juist die helderheid kan bijdragen aan een eerlijkere en gelijkwaardigere verbinding.
Autonomie: jezelf blijven in verbinding met de ander
Voor mij is autonomie een wezenlijk onderdeel van de verbinding met jezelf.
Autonomie betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen leven, gevoelens, behoeften en keuzes. Dat je je bewust wordt van wat van jou is en wat bij de ander hoort.
Je hoeft niet langer voortdurend bevestiging, waardering of erkenning buiten jezelf te zoeken om te weten dat je goed bent zoals je bent.
Dat betekent niet dat je anderen niet meer nodig hebt. We zijn immers mensen die verlangen naar liefde, verbondenheid en samenzijn.
Maar er ontstaat een belangrijk verschil tussen verbinding aangaan vanuit een innerlijk tekort en verbinding aangaan vanuit de vrijheid om jezelf te zijn.
Wanneer je de ander nodig hebt om je waardevol, veilig of geliefd te voelen, kan er ongemerkt afhankelijkheid ontstaan. Je past je aan, probeert de ander tevreden te houden of raakt uit balans wanneer iemand niet reageert zoals je had gehoopt.
Vanuit autonomie ontstaat er meer ruimte om de ander te ontmoeten zonder jezelf daarin te verliezen.
Je kunt verbonden zijn met de ander en tegelijkertijd trouw blijven aan jezelf.
De ander ontmoeten zonder jezelf te verliezen
Juist binnen onze relaties wordt zichtbaar hoe stevig de verbinding met onszelf werkelijk is.
Misschien voel je je ontspannen en vrij zolang alles goed gaat, maar merk je dat je jezelf verliest zodra iemand boos, teleurgesteld of verdrietig wordt.
Je voelt je verantwoordelijk voor de emoties van de ander, probeert de situatie op te lossen of gaat voorbij aan wat je zelf nodig hebt.
Daar ligt een belangrijke mogelijkheid tot bewustwording.
Want betrokken zijn bij de ander betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor alles wat de ander voelt of ervaart.
Je kunt luisteren, begrip tonen en liefdevol aanwezig zijn, zonder de gevoelens van de ander over te nemen.
En je kunt je eigen gevoelens en behoeften uitspreken, zonder de ander verantwoordelijk te maken voor jouw innerlijke wereld.
Dat vraagt om zelfreflectie, eigenaarschap en open communicatie.
Wanneer je bijvoorbeeld merkt dat iets je raakt, kun je onderzoeken wat er in jezelf gebeurt voordat je reageert. Welke verwachting had je? Welke behoefte wordt niet vervuld? Wordt er misschien een oude overtuiging of ervaring aangeraakt?
Vanuit die bewustwording kun je de ander op een andere manier tegemoet treden.
Niet vanuit verwijt of de behoefte om de ander te veranderen, maar vanuit helderheid over jezelf.
Van verbinding met jezelf naar verbinding met de ander
In de dertien jaar waarin ik de opleiding Holistisch Therapeut Nieuwe Tijd heb verzorgd, vormde de verbinding met jezelf het fundament van de opleiding.
Het eerste opleidingsjaar stond in het teken van Verbinding met jeZelf. Een innerlijke reis waarin studenten werden uitgenodigd om hun eigen persoonlijkheid, gedrag, overtuigingen, emoties en patronen te onderzoeken.
Niet alleen door kennis op te doen, maar juist door zelf te ervaren wat er in hen leefde.
Want hoe kun je een ander werkelijk begeleiden wanneer je je onvoldoende bewust bent van je eigen innerlijke wereld?
Wanneer je bijvoorbeeld moeite hebt met verdriet, kan het lastig zijn om werkelijk aanwezig te blijven bij het verdriet van een ander. Wanneer je je eigen grenzen niet herkent, bestaat de kans dat je ook in het begeleiden van anderen over je grenzen heen gaat.
En wanneer je je onvoldoende bewust bent van je eigen overtuigingen en verwachtingen, kun je die onbedoeld op de ander projecteren.
Daarom stond in het tweede opleidingsjaar de beweging naar buiten centraal: vanuit de verbinding met jezelf de verbinding met de ander aangaan.
Het ontwikkelen van kennis en therapeutische vaardigheden kreeg daarmee een fundament van zelfbewustzijn en eigen ervaring.
Want uiteindelijk gaat het bij begeleiden niet alleen om wat je weet of welke technieken je beheerst, maar vooral om de manier waarop je aanwezig kunt zijn bij de ander.
De kracht van werkelijk aanwezig zijn
Wanneer je steeds meer verbonden raakt met jezelf, verandert ook de manier waarop je naar anderen kijkt.
Je hoeft niet onmiddellijk een oplossing te bedenken, advies te geven of iets te veranderen. Je kunt luisteren zonder direct te oordelen en aanwezig blijven bij wat de ander ervaart.
Dat vraagt om een open houding, maar ook om het vermogen om onderscheid te maken tussen jouw eigen gevoelens en die van de ander.
Misschien herken je dat iemand je iets vertelt en je onmiddellijk de neiging voelt om te helpen. Je wilt de pijn verzachten, een oplossing aandragen of ervoor zorgen dat de ander zich weer beter voelt.
Maar wat gebeurt er wanneer je die behoefte even loslaat?
Wanneer je de ander werkelijk de ruimte geeft om te voelen, te ervaren en zelf te ontdekken wat nodig is?
Dan kan er een andere vorm van verbinding ontstaan. Een ontmoeting waarin je niet verantwoordelijk bent voor de ontwikkeling van de ander, maar waarin je vanuit aandacht, betrokkenheid en vertrouwen aanwezig bent.
Je hoeft de ander niet te dragen om er werkelijk voor de ander te kunnen zijn.
Verbinding als basis voor samen groeien
De verbinding met jezelf is geen eindbestemming. Het is een voortdurende innerlijke reis waarin je steeds opnieuw wordt uitgenodigd om bewust te worden van wat er in jou leeft.
Juist onze relaties bieden daarin prachtige mogelijkheden.
De ander kan ons spiegelen, raken en uitdagen om verder te kijken dan onze eerste reactie. Soms worden oude patronen zichtbaar en soms ontdekken we juist kwaliteiten en verlangens die we nog onvoldoende in onszelf hebben herkend.
Wanneer beide mensen bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen aandeel, ontstaat er ruimte om samen te groeien.
Niet door jezelf voortdurend aan te passen of de ander te willen veranderen, maar door elkaar werkelijk te ontmoeten.
Vanuit openheid, zelfreflectie, respect en de vrijheid om jezelf te zijn.
Want hoe dieper de verbinding met jezelf, hoe meer ruimte er ontstaat voor een liefdevolle, gelijkwaardige en authentieke verbinding met de ander.
En misschien is dat wel de essentie:
Vanuit de verbinding met jezelf kun je de ander ontmoeten, zonder jezelf te verliezen.
Wil je je als professional verder verdiepen in bewustwording, persoonlijkheid, gedrag en de verbinding met jezelf en de ander? In mijn online bij- en nascholing Je bent niet je persoonlijkheid. Je bent niet je gedrag. nodig ik je uit om via kennis, zelfreflectie en ervaringsgerichte oefeningen deze innerlijke reis zelf te maken.
Lees dan verder
Verbonden in Licht en Liefde,
met elkaar en voor elkaar,
samen zijn we één,
Nicole
