Wanneer iemand met een lichamelijke klacht, emotionele problemen of terugkerende gedragspatronen hulp zoekt, ligt de aandacht vaak op datgene wat zichtbaar of voelbaar is. De pijn, de vermoeidheid, de angst, de boosheid of het gedrag waar iemand zelf of zijn omgeving last van heeft.
Het is begrijpelijk dat we daar als eerste naar kijken. We willen weten wat er aan de hand is en vooral wat eraan gedaan kan worden. Maar wat gebeurt er wanneer we onze aandacht niet uitsluitend richten op de klacht of het gedrag, maar ook onderzoeken wat daar mogelijk achter schuilgaat?
Dat is voor mij de essentie van holistisch werken: niet alleen kijken naar wat zich aandient, maar naar de mens als geheel en de onderlinge samenhang tussen alles wat van invloed kan zijn.
De mens is zoveel meer dan zijn klacht
Binnen een holistische benadering kijken we naar de mens vanuit verschillende dimensies. Het fysieke lichaam, onze gedachten, emoties, overtuigingen, ervaringen, relaties en ons bewust-zijn staan niet los van elkaar, maar beïnvloeden elkaar voortdurend.
Wanneer iemand bijvoorbeeld langdurig vermoeid is, kan dat verschillende oorzaken hebben. Misschien is er sprake van een lichamelijke aandoening, een verstoorde nachtrust of een tekort aan bepaalde voedingsstoffen. Maar ook langdurige spanning, onverwerkte emoties, overbelasting of het voortdurend voorbijgaan aan eigen behoeften kunnen een rol spelen.
Juist daarom is het belangrijk om niet vanuit één verklaring te denken, maar met een open blik te onderzoeken welke factoren mogelijk bijdragen aan wat iemand ervaart. Lichamelijke klachten verdienen daarbij vanzelfsprekend ook passende medische aandacht.
Holistisch werken betekent voor mij dan ook niet dat iedere lichamelijke klacht een emotionele oorzaak heeft, maar dat we bereid zijn verder te kijken dan één afzonderlijk onderdeel.
Wat vertelt gedrag ons?
Ook gedrag kunnen we vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Iemand die snel boos wordt, zich voortdurend aanpast, moeilijk grenzen kan aangeven of steeds opnieuw in dezelfde situaties terechtkomt, wordt nogal eens beoordeeld op wat aan de buitenkant zichtbaar is.
We noemen iemand lastig, dominant, onzeker, afhankelijk of misschien zelfs egoïstisch. Maar daarmee geven we vooral een interpretatie van het gedrag, zonder werkelijk te weten wat er in die ander omgaat.
Wat heeft iemand in de loop van zijn leven geleerd? Welke ervaringen hebben invloed gehad op de manier waarop hij naar zichzelf en de wereld kijkt? Welke overtuigingen zijn ontstaan en welke behoeften probeert iemand, bewust of onbewust, te vervullen?
Een kind dat voortdurend aandacht vraagt, heeft misschien vooral behoefte om gezien te worden. Een volwassene die alles onder controle wil houden, kan een diep verlangen naar veiligheid ervaren. En iemand die moeite heeft om grenzen aan te geven, heeft mogelijk geleerd dat rekening houden met anderen belangrijker is dan luisteren naar zichzelf.
Door verder te kijken dan het gedrag ontstaat er ruimte voor begrip, zonder dat we het gedrag daarmee hoeven goed te keuren of te rechtvaardigen.
De invloed van onze ervaringen en overtuigingen
Vanaf onze geboorte, en mogelijk al daarvoor, doen we ervaringen op die invloed hebben op onze ontwikkeling. Binnen ons gezin, onze familie en de omgeving waarin we opgroeien, leren we hoe we ons moeten gedragen, wat van ons wordt verwacht en wat nodig lijkt om liefde, veiligheid en erkenning te ervaren.
Veel van deze ervaringen en de overtuigingen die daaruit voortkomen, worden onderdeel van onze persoonlijkheid. We raken eraan gewend om op een bepaalde manier te denken, te voelen en te reageren, waardoor we ons er vaak niet meer bewust van zijn.
Zo kan iemand die als kind heeft geleerd om vooral sterk te zijn, op latere leeftijd moeite hebben om kwetsbaarheid toe te laten. Iemand die gewend is om voor anderen te zorgen, merkt misschien pas veel later dat hij zijn eigen behoeften nauwelijks kent.
Wat ooit een manier was om met omstandigheden om te gaan, kan in een andere levensfase juist belemmerend worden.
En toch blijven we die vertrouwde patronen vaak herhalen, totdat we ons bewust worden van wat eraan ten grondslag ligt.
Multidimensionaal kijken: de mogelijke herkomst ontdekken
Maar wat als de oorsprong van bepaalde patronen en ervaringen verder teruggaat dan je eigen levensgeschiedenis? Wat als niet alleen je opvoeding en persoonlijke ervaringen van invloed zijn, maar ook je familiesysteem en andere bewustzijnslagen?
Binnen mijn holistische werkwijze vormt multidimensionale verdieping een belangrijk onderdeel. Daarbij kijken we verder dan de ervaringen uit dit leven en onderzoeken we ook wat zich vanuit andere lagen van bewustzijn aandient.
Dit onderwerp verdient een eigen verhaal. In een volgende blog neem ik je daarom mee in de wereld van multidimensionale verdieping en de mogelijke herkomst van patronen, overtuigingen en ervaringen.
Van begrijpen naar werkelijk ervaren
Inzicht krijgen in patronen, overtuigingen en onderliggende behoeften kan ontzettend waardevol zijn. Toch betekent begrijpen waarom iets gebeurt niet automatisch dat er ook iets verandert.
Misschien herken je dat zelf wel. Je weet precies waarom je steeds op een bepaalde manier reageert, maar zodra zich een vergelijkbare situatie voordoet, merk je dat je toch opnieuw in hetzelfde patroon terechtkomt.
Daarom vind ik het zo belangrijk dat bewustwording niet alleen op het niveau van het denken plaatsvindt, maar dat er ook ruimte is om te voelen en te ervaren.
Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je een grens wilt aangeven? Welke emoties komen naar boven wanneer je jezelf werkelijk laat zien? En wat ervaar je wanneer je even niet probeert iets te veranderen, maar met aandacht aanwezig blijft bij wat zich aandient?
Juist door deze ervaringen bewust waar te nemen, kunnen nieuwe inzichten ontstaan. Niet omdat iemand je vertelt wat er aan de hand is, maar omdat je zelf gaat herkennen en ervaren wat er in jou speelt.
Daar begint voor mij de mogelijkheid tot werkelijke verandering, transformatie en transmutatie.
De verbinding met jezelf als basis voor holistisch begeleiden
In de dertien jaar waarin ik de opleiding Holistisch Therapeut Nieuwe Tijd heb verzorgd, vormde de verbinding met jezelf altijd de basis van het werken met anderen.
Want hoe kun je de ander zonder oordeel begeleiden wanneer je je onvoldoende bewust bent van je eigen overtuigingen, aannames en projecties?
Wanneer je jezelf beter leert kennen en steeds meer vanuit je eigen autonomie en innerlijke wijsheid leeft, ontstaat er ruimte om de ander werkelijk te zien. Niet vanuit de behoefte om iemand te veranderen of te redden, maar vanuit aanwezigheid, openheid en verbinding.
Daarmee verschuift ook de aandacht van het zoeken naar oplossingen naar het ondersteunen van iemands eigen bewustwordingsproces.
Voor mij is dat de kracht van holistisch begeleiden: de ander uitnodigen om zichzelf op een dieper niveau te leren kennen, zonder uit het oog te verliezen wat er op lichamelijk, emotioneel, mentaal en praktisch vlak nodig is.
Holistisch werken begint met anders kijken
Misschien is dat wel de belangrijkste uitnodiging van holistisch werken: om niet onmiddellijk te oordelen over wat je ziet, maar nieuwsgierig te worden naar wat je nog niet weet.
Om niet alleen te vragen hoe een klacht of bepaald gedrag kan verdwijnen, maar ook welke factoren van invloed zijn, wat iemand ervaart en wat er nodig is om opnieuw verbinding met zichzelf te maken.
Want wanneer we verder kijken dan de klacht en het gedrag, ontmoeten we niet alleen een probleem dat opgelost moet worden, maar een mens met een eigen geschiedenis, behoeften, mogelijkheden en innerlijke wijsheid.
En juist in die ontmoeting kan ruimte ontstaan voor bewustwording, verdieping en verandering.
Wil je je als professional verder verdiepen in deze manier van kijken en begeleiden? In mijn online bij- en nascholingen ‘Holistische aanpak met multidimensionale verdieping’ en ‘Je bent niet je persoonlijkheid. Je bent niet je gedrag.’ nodig ik je uit om verder te kijken dan de klacht en het gedrag. Om vanuit kennis, bewustwording en eigen ervaring de mens in zijn totaliteit te leren begrijpen en begeleiden.
Lees dan verder: (PLATO)-erkende bij- en nascholingen
Verbonden in Licht en Liefde,
met elkaar en voor elkaar,
samen zijn we één,
Nicole
