Over sterven, overlijden, betekenisvolle rituelen en de kracht van gemeenschap.
Enige tijd geleden was ik aanwezig bij de theatervoorstelling Tot de laatste adem en daarna van #SamiraElMoussaoui, met als leidraad de praktische handreiking voor islamitische zorg in de palliatieve fase – rond sterven en overlijden.
Een middag die raakte
Het was een bijzonder samen-zijn, waarbij ik niet alleen hoorde hoe de islamitische zorg rond sterven en overlijden vorm krijgt, maar dit ook werkelijk mocht ervaren. De voorstelling werd niet gespeeld door acteurs, maar door zorgprofessionals. Juist dat maakte het authentiek en raakte mij diep.
Hoewel ik zelf geen religie aanhang, was er voor mij veel herkenning. Niet zozeer in de rituelen zelf, maar in de waarden die daaronder liggen. Die middag had ik bovendien prachtige, verdiepende en verbindende gesprekken met verschillende mensen. Ik voelde me welkom en verbonden met de mensen om mij heen en met de manier waarop binnen de islam wordt omgegaan met sterven en overlijden.
Een rijke traditie van zorg en gemeenschap
Het omgaan met overlijden binnen de islam is een diep spiritueel en sociaal proces, met betekenisvolle rituelen waarvoor de gemeenschap gezamenlijk verantwoordelijkheid draagt. Voor mij voelt dat als een waardevolle en rijke traditie.
Wat mij bijzonder raakte, was de wijze waarop de overledene wordt verzorgd: zoals je een pasgeboren baby verzorgt. Die metafoor kwam diep bij mij binnen. Mijn eigen visie op leven, sterven en dood is anders dan die van de islam, maar juist dit beeld voelde voor mij zo passend. Voor mij is sterven geen einde, maar een overgang; een geboren worden in een andere werkelijkheid.
We hebben elkaar nodig
Wat mij misschien nog wel het meest raakte, was de boodschap die gedurende de middag steeds voelbaar aanwezig was: we hebben elkaar nodig. Ongeacht geloof, afkomst of overtuiging.
Uiteindelijk gaat het niet om de verschillen tussen het islamitische, christelijke of welke andere levensbeschouwing dan ook. Waar het werkelijk om gaat, zijn liefde, nabijheid, compassie, warmte en verbinding. Dat zijn universele waarden die mensen met elkaar verbinden.
Hoe mooi zou het zijn wanneer we die houding niet alleen rondom sterven en overlijden laten zien, maar ook in het dagelijks leven. Wanneer we elkaar met nieuwsgierigheid en respect blijven ontmoeten en samenwerken aan een wereld waarin menselijkheid centraal staat. Voor elkaar, voor onze kinderen en voor de generaties die na ons komen.
Naast medicalisering ook vermenselijking
Misschien is dat wel de beweging waar de zorg steeds meer naartoe mag groeien: naast medicalisering ook vermenselijking. Schouder aan schouder, in verbinding met elkaar.
Niet alleen handelen vanuit protocollen, maar ook vanuit oprechte aanwezigheid. Nieuwsgierig blijven naar elkaar, openstaan voor wat we van elkaar kunnen leren en elkaar blijven ontmoeten van mens tot mens.
Want uiteindelijk is het niet onze overtuiging die ons met elkaar verbindt, maar onze menselijkheid.
Deze middag onderstreepte voor mij opnieuw hoe waardevol ontmoeting, samenwerking en verbinding zijn binnen de palliatieve zorg.
Juist door elkaar te ontmoeten, nieuwsgierig te blijven naar elkaars achtergrond en van elkaar te leren, bouwen we samen aan menswaardige zorg.
Als PAL-drager voel ik mij verbonden met het netwerk van #PALinde StadUtrecht, waar zorgprofessionals, vrijwilligers en betrokkenen elkaar vinden en samenwerken aan passende palliatieve zorg.
Verbonden in Licht en Liefde,
met elkaar en voor elkaar,
samen zijn we één,
Nicole
