Holistische stervensbegeleiding bij ongeneeslijke ziekte

Bij een beperkte levensverwachting, voor jou en je naasten in Maarssen en regio Utrecht.

Wanneer je te horen krijgt dat je niet meer beter wordt, wordt niets meer vanzelfsprekend.
Met je eindigheid in zicht verandert hoe je kijkt, voelt en aanwezig bent.

Er ontstaan vragen die niet alleen praktisch zijn, maar existentieel.
Hoe leef je wanneer de tijd anders wordt?
Wat wil nog gezegd worden?
Wat vraagt afronding?
Wat doet er werkelijk toe?

En misschien wel de vraag die het diepst raakt:
Hoe kan ik mijn geliefden zo goed mogelijk achterlaten, zodat zij verder kunnen leven wanneer ik er niet meer ben?

Wanneer sterven dichterbij komt

Je bent hier omdat jij – of iemand die je lief is – te horen heeft gekregen dat het leven hier eindig is. Misschien voel je vragen waar nauwelijks woorden voor zijn. Je bent vooral bezig met gesprekken in het ziekenhuis, uitslagen, behandelingen, praktische regelingen. Misschien probeer je sterk te blijven voor je partner of je kinderen, terwijl er vanbinnen iets instort.

De grenzen worden voelbaar. De toekomst die vanzelfsprekend leek, wordt onzeker. Eindigheid komt dichtbij. Dat kan verwarrend, rauw en ontregelend zijn.

En juist in die werkelijkheid stel ik een andere, grotere vraag.
Wat ís sterven eigenlijk?

Sterven is een geboorte in een andere werkelijkheid.

In mijn beleving is sterven niet alleen een lichamelijk einde.

Zoals een kind groeit in de baarmoeder en geboren wordt op aarde, zo zie ik het sterven als een geboorte in een andere werkelijkheid. Het lichaam sterft, maar het bewustzijn – de ziel – gaat over.

Wij bereiden ons zorgvuldig voor op een geboorte. We lezen, leren, creëren bedding. We erkennen dat er een geboorte plaatsvindt. Maar wanneer iemand gaat sterven, wordt het vaak stil. Alsof het alleen een einde is.

In mijn visie is sterven een overgang die minstens zoveel aandacht, zorgvuldigheid en bewustzijn verdient als geboren worden. Niet om het mooier te maken. Niet om het lichter te maken dan het is. Maar om het in waarheid te ontmoeten.

Ik spreek mij hier bewust over uit. Dit is mijn doorleefde waarheid.

Ik geloof dat doodgaan een beweging is. Een overgang van het ene veld naar het andere. Zoals geboorte een overgang is naar dit leven, zo is sterven een overgang naar een andere werkelijkheid.

Dat betekent dat er ruimte mag zijn voor voorbereiding. Voor afronding. Voor bewust afscheid nemen. Voor het onderzoeken van wat deze overgang voor jóu betekent.

Wanneer iemand weet dat hij of zij gaat sterven, ontstaat vaak de vraag: wat gebeurt er met mij? Die vraag is wezenlijk. Die vraag verdient bedding.

In mijn begeleiding is er ruimte om deze overgang bewust te benaderen. Om te spreken over wat groter is dan het lichaam. Om woorden te geven aan wat gevoeld wordt. Om rust te vinden in het besef dat sterven niet hetzelfde is als verdwijnen.

Zoals een geboorte voorbereiding vraagt, zo mag ook het sterven voorbereiding krijgen. Niet om controle te houden. Maar om met open ogen en een open hart deze overgang tegemoet te gaan.

Dit is het veld waarin ik werk. Vanuit Maarssen, binnen de gemeente Stichtse Vecht, begeleid ik mensen in de regio Utrecht.

Het hart, de verbinding met jeZelf als sleutel om weer te LEVEN. | Nicole Broers

Sterven is meer dan een lichamelijk proces

Veel mensen zien sterven vooral als een lichamelijk proces. In de zin van: mijn lichaam werkt niet meer zoals eerst. Het wordt zwakker, valt uit, en uiteindelijk houdt het op. Dat is de zichtbare werkelijkheid.

Op het moment dat duidelijk wordt dat het leven eindig is, komt er vaak veel meer naar boven. Niet alleen gevoelens en gedachten, maar ook existentiële vragen. Vragen over het leven zelf. Over wat geweest is. Over wat niet geleefd is. Over wat nog niet is afgerond.

Juist in die fase kunnen ook onafgemaakte zaken zich aandienen. Dingen die nog uitgesproken willen worden. Relaties die aandacht vragen. Gesprekken die zijn uitgesteld. Of de diepe vraag die zich aan het einde van het leven kan aandienen: is dit het leven geweest dat ik werkelijk wilde leven?

Sterven raakt in deze fase daarom niet alleen het lichaam, maar het hele mens-zijn. Emoties, relaties, gedachten en innerlijk bewustzijn kunnen in beweging komen. Wat lang op de achtergrond bleef, kan zich alsnog aandienen. Soms vraagt iets nog om aandacht, om woorden, om zachtheid of om afronding.

Juist daarom vraagt sterven om meer dan medische zorg alleen. Het vraagt ook om ruimte voor wat lichamelijk, innerlijk, relationeel en existentieel zichtbaar wil worden. Niet om alles op te lossen, maar om aanwezig te kunnen zijn bij wat zich aandient in deze laatste fase van het leven.

Holistische begeleiding bij overgangsmomenten | Nicole Broers

Holistische zielsbegeleiding bij overgangsmomenten

In de begeleiding van ziekte, sterven en rouw wordt vaak het woord holistisch gebruikt. Daarmee wordt bedoeld dat naar de mens als geheel wordt gekeken: niet alleen naar het lichaam, maar ook naar de emotionele, mentale en spirituele dimensies van het leven. Deze lagen beïnvloeden elkaar voortdurend.

In mijn werk gaat dat nog een stap verder. Ik kijk niet alleen naar deze vier dimensies, maar naar de verschillende lagen waarin een mens leeft en verbonden is. Je zou daarom kunnen zeggen dat mijn begeleiding werkt vanuit een multidimensionaal mensbeeld.

Een mens bestaat uit meerdere lagen die voortdurend met elkaar samenhangen.

Er is de fysieke laag, het lichaam en de biologische processen.
De energetische laag, de levensenergie die door het lichaam stroomt.
De emotionele laag, waarin gevoelens en innerlijke beleving zichtbaar worden.
De mentale laag, waarin gedachten, overtuigingen en betekenisgeving een rol spelen.
De relationele laag, de verbinding met partner, kinderen, familie en andere naasten.
De systemische laag, de plek van iemand in de familielijn en de dynamieken tussen generaties.

En daarachter ligt een diepere laag van eenheidsbewustzijn, waarin een mens verbonden is met een groter geheel.

Deze lagen zijn altijd met elkaar verbonden. In het leven, in ziekte, in rouw en ook in het sterven.

Wanneer iemand in de laatste fase van het leven komt, kunnen deze lagen vaak duidelijker voelbaar worden. Emoties, gedachten, relationele dynamieken of oude patronen kunnen naar boven komen. Dat kan intens zijn, maar het kan ook ruimte geven voor beweging.

Wanneer er ruimte ontstaat voor alles wat zich aandient — zonder het weg te drukken — kan de levensenergie weer vrijer gaan stromen. Wat eerder vastzat kan zachter worden of losgelaten worden.

In die beweging ervaren sommige mensen een diepere staat van rust en verbondenheid. Een vorm van zijn, waarin het persoonlijke leven langzaam samenvalt met een groter geheel.

Daarom richt mijn begeleiding zich niet op één aspect van het sterven, maar op de mens in al deze lagen tegelijk — lichamelijk, energetisch, emotioneel, mentaal, relationeel, systemisch en in eenheidsbewustzijn.

Vanuit dit multidimensionale mensbeeld begeleid ik mensen die zich bevinden in een ingrijpende overgang in hun leven.

Relationele laag: de dynamiek tussen naasten in de laatste fase van het leven

Wanneer iemand ongeneeslijk ziek is of in de laatste fase van het leven komt, verandert niet alleen het leven van degene die sterft. Ook voor de mensen om hem of haar heen verschuift er veel.

Partners, kinderen, familie en vrienden worden ieder op hun eigen manier geraakt door wat er gebeurt. Ieder mens gaat daar ook op zijn eigen manier mee om. De één wil dichtbij blijven en alles delen wat er nog gezegd kan worden. Een ander trekt zich juist wat meer terug of probeert vooral sterk te blijven voor de ander.

In deze periode kunnen emoties dichter aan de oppervlakte komen. Verdriet, angst, liefde, zorg en soms ook spanningen of onuitgesproken gevoelens kunnen zich laten zien. Niet omdat mensen elkaar minder liefhebben, maar omdat iedereen probeert zijn eigen weg te vinden in een situatie die niemand echt kan voorbereiden.

Ook binnen een gezin kan de dynamiek veranderen. Rollen verschuiven, verantwoordelijkheden veranderen en soms wordt zichtbaar wat al langer onder de oppervlakte aanwezig was.

Tegelijkertijd kan deze periode ook momenten van diepe verbinding brengen. Gesprekken die eerder misschien niet werden gevoerd, krijgen alsnog ruimte. Liefde, dankbaarheid en erkenning kunnen uitgesproken worden.

Toch is het voor veel mensen moeilijk om alles wat er speelt open met elkaar te delen. Mensen willen elkaar beschermen, elkaar niet extra belasten of weten simpelweg niet goed hoe ze woorden moeten geven aan wat er van binnen leeft.

In zulke momenten kan het helpend zijn dat er iemand van buitenaf meekijkt en meeluistert. Iemand die ruimte biedt voor wat er speelt — bij degene die ziek is, maar ook bij de mensen eromheen.

Niet om iets te veranderen, maar om te ondersteunen in wat zich aandient. Zodat er meer rust en openheid kan ontstaan in een periode die voor iedereen ingrijpend is.

De Triskele, jouw weg maar binnen en vanuit jouw kern weer naar buiten

De systemische laag: de invloed van de familielijn bij verlies en sterven

Wanneer een familie geconfronteerd wordt met ongeneeslijke ziekte of naderend sterven, wordt vaak ook zichtbaar hoe een familie met verlies omgaat.

In iedere familie bestaat een eigen manier van omgaan met verlies. In sommige families wordt er open gesproken over verdriet en gemis. In andere families is het gebruikelijk om sterk te blijven, door te gaan en gevoelens minder te delen.

Deze manieren van omgaan met verlies ontstaan vaak niet zomaar. Ze zijn vaak verbonden met gebeurtenissen die eerder in de familielijn hebben plaatsgevonden. Verliezen die in eerdere generaties hebben plaatsgevonden en waar misschien weinig ruimte voor was, kunnen onbewust blijven doorwerken.

Vooral in de vrouwenlijn wordt verdriet en zorg voor anderen vaak generaties lang gedragen. Overtuigingen zoals sterk moeten zijn, niet tot last willen zijn of doorgaan ondanks het verlies kunnen diep verankerd raken in een familie.

Wanneer een nieuwe situatie van ziekte of sterven zich aandient, kunnen deze oude patronen zichtbaar worden. Niet als iets dat fout is, maar als een manier waarop een familie heeft geleerd om met pijn en verlies om te gaan.

Door hier aandacht voor te hebben kan er meer begrip ontstaan voor hoe mensen reageren, zowel bij degene die ziek is als bij de mensen eromheen.

Soms ontstaat er in zo’n periode ook ruimte om anders met verlies om te gaan dan in eerdere generaties mogelijk was. Dat kan bijdragen aan meer openheid, zachtheid en verbinding binnen een familie.

Nicole Broers | Holistisch zielsbegeleider bij overgangsmomenten | schrijfster

Mijn naam is Nicole Broers

Mijn naam is Nicole Broers, fijn om kennis te maken.

In mijn leven heb ik van dichtbij ervaren hoe ingrijpend de laatste levensfase kan zijn, niet alleen voor degene die gaat sterven, maar ook voor de mensen eromheen. Toen mijn dochter Anne Marèl ongeneeslijk ziek werd en op zeventienjarige leeftijd overleed, veranderde mijn blik op leven, sterven en afscheid voorgoed. In de jaren daarna begeleidde ik ook mijn moeder en mijn schoonmoeder in hun laatste levensfase. Deze ervaringen hebben mij niet alleen als mens diep geraakt, maar ook mijn manier van begeleiden gevormd.

Wat daarin voor mij centraal staat, is de kunst om aanwezig te blijven. Niet om iets op te lossen, maar om ruimte te houden voor wat gevoeld, gezien en gehoord wil worden. Voor wat zich laat zien in degene die ziek is, in de naasten en in het grotere geheel daaromheen.

Daarbij volgen we het lichaam als kompas. Wat aandacht vraagt, krijgt ruimte. Soms openen zich diepere lagen in iemands verhaal, in het gezin of in het familiesysteem. Door daarbij aanwezig te zijn, kan er meer rust, helderheid en vrijheid ontstaan in de tijd die er nog is. Ook voor de praktische kant van het leven is er aandacht, zodat wat voorbereid moet worden met zorg en afstemming kan gebeuren.

Leer mij beter kennen

Mijn manier van begeleiden

Kosteloze online kennismaking (30 minuten)
Een eerste gesprek waarin we de situatie verkennen en voelen of mijn begeleiding passend kan zijn.
Uitgebreide intake aan huis (ongeveer 2 uur – €200)
Tijdens de intake inventariseren we de situatie, de wensen en de vragen die er leven. Van daaruit ontstaat een helder beeld van wat er nodig is.
Persoonlijk trajectvoorstel
Op basis van de intake ontvang je een voorstel voor een traject dat aansluit bij jullie situatie en behoeften.
Begeleiding op meerdere lagen
In de begeleiding is aandacht voor de fysieke, emotionele, relationele en systemische aspecten van deze levensfase.
Levenskunst & Stervenskunst-map
Tijdens het traject ontvangen cliënten en hun naasten een persoonlijke map waarin gesprekken, wensen, inzichten en praktische zaken worden verzameld.
Mijn boek – Verbonden in Licht en Liefde
Cliënten ontvangen mijn boek als onderdeel van het traject.
Bloesemremedies (indien passend)
Waar passend kunnen bloesemremedies van Bram Zaalberg ondersteunend worden ingezet.
Aandacht voor praktische afronding
Het is belangrijk dat de naasten goed verzorgd achterblijven.
Samenwerking met professionals
Indien nodig wordt afgestemd met huisarts, notaris, uitvaartbegeleider of andere betrokken professionals.

Download de gids – Holistische begeleiding bij de laatste levensfase

Je ontvangt nog enkele keren waardevolle informatie in je mailbox

Boek over rouw, verlies en afscheid

Verbonden in Licht en Liefde is mijn boek over rouw, verlies en de innerlijke weg die zich kan openen wanneer je leven ingrijpend verandert. Het is ontstaan vanuit mijn eigen ervaring na het ziek-zijn en overlijden van mijn dochter Anne Marèl en geschreven vanuit wat dit proces in mij heeft blootgelegd, veranderd en verdiept.

In dit boek komen verlies, liefde, bewustwording en betekenisgeving samen. Voor wie wil voelen of mijn manier van kijken, schrijven en begeleiden past, kan dit boek een eerste ingang zijn. Via de gratis download kun je alvast kennismaken met mijn e-book en een hoofdstuk uit mijn boek lezen.

Download gratis e-book

Je ontvangt ook in de toekomst af en toe een waardevolle e-mail