Haar levensmotto “Lééf, geniet! Niet morgen maar, NU!” kwam tot mij op het moment dat Anne Marèl was overleden. Het waren niet haar letterlijke woorden, maar ze kwamen zo helder in mij naar voren dat ik wist: dit was een bewuste keuze, die ze iedere keer weer had gemaakt in haar jonge leven. Zij is voor mij een voorbeeld van hoe levenskunst eruit ziet in het leven, zelfs met de dood in het vooruitzicht. Haar manier van zijn met wat is, haar levensmotto, maakte iets in mij wakker.
Op dat moment leefde ik zelf al lange tijd in de overleving. Alles stond in het teken van zorgen, dragen en doorgaan. En ergens onderweg was ik mezelf daarin kwijtgeraakt.
Die ene zin bracht mij terug naar iets wat ik diep van binnen allang wist: het leven wacht niet.
Vanaf dat moment ben ik gaan leven volgens dat motto. Niet morgen, niet wanneer het beter uitkomt, maar nu. En soms, heel soms lukte dat even niet. En dat was ook oké.
De periode waarin Anne Marèl ziek werd
Toen Anne Marèl ziek werd en we te horen kregen dat ze ongeneeslijk ziek was, werd ons verteld dat haar levensverwachting ongeveer twee jaar zou zijn. Uiteindelijk werden het zeven maanden.
Zeven maanden die, ondanks alles wat er speelde, een van de meest kostbare periodes van mijn leven zijn geworden.
In die tijd heb ik niet bewust een plan gemaakt over hoe we met die periode moesten omgaan. Ik volgde eenvoudigweg Anne Marèl. Ik luisterde naar wat zij wilde, naar wat voor haar belangrijk was, en tegelijk zorgde ik voor mijn drie kinderen.
We zijn nog samen naar Londen gegaan toen ze al ernstig ziek was.
Vlak voor haar overlijden gingen we met het gezin naar Bali, terug naar onze Indische roots.
Niet omdat alles licht was, maar omdat het leven er nog was. Omdat er nog momenten waren die we samen konden beleven.
Het belang van herinneringen maken
In een periode waarin iemand in je gezin ernstig ziek is, wordt iets heel wezenlijks belangrijk: de wens van degene die ziek is volgen en samen herinneringen maken.
Herinneringen die later zo diep in je hart liggen dat ze nooit meer verdwijnen.
Wat we in die maanden deden, deden we niet alleen voor Anne Marèl. We deden het ook voor elkaar. Voor ons gezin. Voor de verbinding die we met elkaar voelden.
Achteraf zie ik hoe belangrijk dat is geweest.
Het heeft een periode die ook alleen maar zwaar had kunnen zijn, veranderd in een tijd waarin – naast het verdriet – ook het leven zelf aanwezig bleef.
Er was ruimte voor gesprekken, voor samenzijn, voor humor, voor liefde.
Misschien hebben we onze andere twee kinderen daarmee ook iets laten zien over rouw. Dat rouw niet alleen bestaat uit zwaarte en verdriet, maar dat het leven zelf er nog steeds kan zijn, zelfs wanneer je weet dat afscheid dichterbij komt.
Terugkijken met dankbaarheid
Als ik nu terugkijk op die zeven maanden, voel ik vooral dankbaarheid.
Dankbaarheid voor de tijd die we samen nog hadden. Voor de momenten die we bewust geleefd hebben. Voor de herinneringen die voor altijd in ons hart zijn opgeslagen.
Heb ik alles perfect gedaan? Nee.
Binnen mijn mogelijkheden had ik sommige dingen misschien anders kunnen doen. Dat zie ik nu ook.
Maar één ding weet ik wel zeker: ik heb mijn hart gevolgd.
En juist daardoor zijn die maanden zo kostbaar geworden.
De woorden die toen tot mij kwamen zijn nog steeds mijn kompas:
Lééf, geniet! Niet morgen maar, NU!
Verbonden in Licht en Liefde,
met elkaar en voor elkaar
samen zijn we één
Nicole
