De diepe pijn achter de humor
Terwijl ik het eerste hoofdstuk van mijn boek lees, over Anne Marèl haar ziek-zijn, kom ik bij de volgende passage:
“Langzamerhand herpakten we onszelf en zoals gewoonlijk werden er weer grapjes gemaakt om de situatie luchtiger te maken. Anne Marèl en ik hadden een soortgelijke humor, soms een beetje galgenhumor. We gingen op dezelfde manier met ingrijpende situaties om. Even alles laten bezinken en vervolgens kijken wat er wel allemaal mogelijk was. Positief in het leven staan en het glas was dan ook altijd halfvol.”
Terugkijkend naar die periode — en ook naar de jaren daarna — realiseer ik me hoe wezenlijk onze galgenhumor is geweest, en nog steeds is. Het maakte het mogelijk om een zo confronterend en pijnlijk onderwerp als het ernstig ziek-zijn van mijn dochter bespreekbaar te houden.
Galgenhumor als verbinding
De zwaarte en de pijn mochten er volledig zijn en werden ook gevoeld. Juist daarom was deze vorm van humor geen bypass, geen ontkenning en geen overlevingsmechanisme. Het was onze manier om alles bespreekbaar te maken, te kunnen zeggen wat gezegd moest worden, en te laten zijn wat er was — om het daarna met galgenhumor iets lichter te maken.
Het was een alleszeggende verbinding tussen moeder en dochter. Een stilzwijgende afspraak dat alles gezegd mocht worden. Dat alles er mocht zijn.
Eerst voelen, dan leven
Anne Marèl was hierin altijd leidend. Eerst alle emoties — boosheid, verdriet, huilen — volledig toelaten. En daarna kijken wat er nog wél mogelijk was. Een bucketlist maken. Dingen doen die ze nog zo graag wilde. Haar leven, hoe kort ook, zo vol mogelijk leven.
Dit vermogen om te blijven leven, midden in wat niet te bevatten is, is voor mij de kern van levenskunst.
Onvoorwaardelijke nabijheid
Het is bijzonder om dit nu te voelen, nu de heftigheid eraf is. Onze band was in die periode al onvoorwaardelijk geworden, over en weer. Onze liefde was zo voelbaar en zichtbaar. Het maakte dat ik tijdens haar ziek-zijn en stervensproces bij haar aanwezig kon zijn — en ook kon blijven.
Zij en onze andere twee kinderen stonden op de eerste plaats. Dat betekende dat ik mijn eigen emoties en pijn soms moest parkeren. Niet omdat ze er niet mochten zijn, maar omdat ik anders zelf was omgevallen.
Wat zij mij leerde
Ik heb nooit echt getwijfeld of ik het goed had gedaan. Ik heb binnen mijn mogelijkheden gedaan wat ik kon. Met de wijsheid van nu kan ik zeggen: ik heb het echt heel goed gedaan.
Ik heb zoveel van mijn meisje geleerd. Ze was wijs, krachtig, flexibel en moedig. Eigenschappen die ik zelf was kwijtgeraakt en die ik dankzij haar weer herkende, herinnerde en ben gaan leven.
Galgenhumor als levenshouding
Ook nu nog is galgenhumor mijn manier om met het leven om te gaan. Om zelfs een aankomend sterven bespreekbaar te maken. Met mijn ouders heb ik altijd open en eerlijke gesprekken gevoerd over hun dood en hun wensen.
Laatst nog vertelde ik mijn vader dat ik een training Stervensbegeleiding vanuit eenheidsbewustzijn ga volgen — zodat ik hem straks kan begeleiden bij zijn sterven. We hadden allebei de grootste lol.
Verbonden in Licht en Liefde,
met elkaar en voor elkaar
samen zijn we één
Nicole
